DẶM BÙA LIÊN TỤC: ZARA VÀ H&M ĐANG KHIẾN NGƯỜI TA QUÊN MÌNH LÀ FAST FASHION NHƯ THẾ NÀO?

KHI TÊN TUỔI NHÀ THIẾT KẾ KHIẾN NGƯỜI TA QUÊN ĐI NHÃN MÁC FAST FASHION
Ngày 1/10, Zara chính thức mở bán Re{form}, bộ sưu tập đầu tiên trong thỏa thuận hợp tác kéo dài hai năm với John Galliano. Sau khi rời Maison Margiela vào cuối năm 2024, Galliano lựa chọn Zara làm nơi trở lại, tái diễn giải những thiết kế trong kho lưu trữ thương hiệu bằng kỹ thuật dựng phom, xử lý tỷ lệ và ngôn ngữ thời trang từng gắn liền với ông tại Dior và Maison Margiela. Sức hút của cái tên Galliano nhanh chóng thể hiện qua cảnh khách hàng xếp hàng bên ngoài flagship Zara trên Bond Street, London, cùng một số thiết kế hết hàng trên website. Đáng chú ý, một khách hàng được Vogue Business phỏng vấn thừa nhận bình thường cô sẽ không bao giờ mua Zara, nhưng lần này lại đến vì Galliano. H&M cũng đang khai thác sức hút tương tự khi bắt tay cùng Elie Saab, nhà thiết kế nổi tiếng với những bộ váy dạ hội thêu đính cầu kỳ. Bộ sưu tập dự kiến mở bán ngày 22/10, đưa ngôn ngữ couture vào những chiếc váy bustier phủ sequin, ren thêu và thiết kế draping, với một số mẫu đầm dạ hội có giá khoảng 300 euro, thấp hơn rất nhiều so với các sáng tạo haute couture của nhà mốt.

Điểm chung của hai màn hợp tác không chỉ nằm ở việc đưa thời trang cao cấp đến gần hơn với số đông, mà còn ở khả năng thay đổi cách người tiêu dùng nhìn nhận Zara và H&M. Một người vốn không mua Zara có thể sẵn sàng xếp hàng vì Galliano, trong khi khách hàng H&M có cơ hội sở hữu một thiết kế mang dấu ấn Elie Saab với mức giá dễ tiếp cận. Dĩ nhiên, những sản phẩm này không phải haute couture thực thụ, bởi couture còn gắn với quy trình chế tác thủ công, fitting và những tiêu chuẩn kỹ thuật riêng biệt. Nhưng với người mua, tên tuổi nhà thiết kế đã đủ để tạo cảm giác sở hữu một phần thế giới xa xỉ. Thứ được bán không chỉ là quần áo, mà còn là uy tín, di sản và sức hấp dẫn của người sáng tạo. Khi sự chú ý chuyển từ nhãn mác Zara, H&M sang Galliano hay Elie Saab, những định kiến về thời trang nhanh cũng dễ dàng bị đẩy xuống hàng thứ yếu.

KHÔNG CHỈ MƯỢN TÊN TUỔI, FAST FASHION CÒN MƯỢN CẢ KHÔNG GIAN CỦA LUXURY
Thực tế, việc bắt tay với những nhà thiết kế nổi tiếng không phải chiến lược mới. H&M đã khởi đầu từ năm 2004 với Karl Lagerfeld, sau đó lần lượt hợp tác cùng Versace, Balmain và nhiều tên tuổi khác. Nhưng nếu trước đây những màn kết hợp chủ yếu tạo nên cơn sốt mua sắm giới hạn, thì hiện tại, tham vọng nâng tầm hình ảnh đã mở rộng sang cả cách thương hiệu xuất hiện trước công chúng. Tháng 9/2026, H&M tổ chức show diễn tại London Fashion Week với sự tham gia của nhiếp ảnh gia Nick Knight và SHOWstudio, quy tụ dàn người mẫu như Alex Consani. Chưa đầy hai tuần sau, thương hiệu tiếp tục giới thiệu Elie Saab x H&M tại Paris Fashion Week trong không gian Palais Brongniart phủ sắc đỏ burgundy, cùng sự góp mặt của Anok Yai, Amelia Gray và Iris Law. Những sự kiện này cho thấy H&M không còn chỉ muốn được nhớ đến như một thương hiệu quần áo giá rẻ, mà đang chủ động đặt mình vào những không gian vốn gắn liền với thời trang cao cấp.

Zara cũng theo đuổi hướng đi tương tự thông qua hệ thống cửa hàng. Flagship Zara Diagonal tại Barcelona được Vincent Van Duysen thiết kế như một căn hộ sang trọng với sofa, kệ sách và nội thất được tuyển chọn, trong khi flagship tại Thượng Hải mang cảm giác của một gallery thời trang. Từ ánh sáng, cách bài trí đến trải nghiệm mua sắm, những cửa hàng này ngày càng xa rời hình ảnh fast fashion đại trà. Đây là một phần của chiến lược brand elevation, khi các thương hiệu nâng giá trị cảm nhận bằng không gian, hình ảnh và trải nghiệm thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá bán. Một khi Zara và H&M được nhìn nhận gần với luxury hơn, những mức giá từng bị xem là quá cao đối với fast fashion cũng trở nên dễ chấp nhận hơn. Chiếc váy Zara x Galliano có giá tới 999 USD là một ví dụ. Khách hàng không chỉ trả tiền cho sản phẩm, mà còn cho cảm giác được bước vào một thế giới thời trang cao cấp, dù thương hiệu đứng sau vẫn vận hành theo mô hình fast fashion.

LỚP ÁO LUXURY CÓ THỂ CHE MỜ HÌNH ẢNH FAST FASHION, NHƯNG KHÔNG THAY ĐỔI BẢN CHẤT
Điều đáng nói là quá trình nâng cấp hình ảnh này diễn ra đúng lúc ngành thời trang phải đối diện với sức ép ngày càng lớn về ô nhiễm, rác thải và tình trạng sản xuất dư thừa. Theo báo cáo Materials Market Report 2025 của Textile Exchange, sản lượng sợi toàn cầu đạt khoảng 132 triệu tấn trong năm 2024, trong đó polyester chiếm 59% và phần lớn được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch. Đây là vấn đề chung của ngành dệt may, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về tính bền vững của mô hình fast fashion. Ngay cả những thiết kế mang ngôn ngữ couture vẫn phải thích nghi với sản xuất công nghiệp. Chiếc váy bustier trong BST Elie Saab x H&M sử dụng recycled polyester duchesse, trong khi Galliano khai thác thiết kế lưu trữ của Zara để tạo ra sản phẩm mới, chứ không trực tiếp tái chế quần áo tồn kho. Những màn hợp tác này có thể mang đến giá trị sáng tạo, nhưng việc mượn kỹ thuật hay tên tuổi couture không đồng nghĩa quy trình sản xuất đã trở nên bền vững hơn. Đặc biệt, từ tháng 7/2026, EU đã bắt đầu cấm các doanh nghiệp lớn tiêu hủy quần áo và giày dép tồn kho chưa bán, cho thấy áp lực thay đổi mô hình sản xuất đang trở thành yêu cầu pháp lý.

Tất nhiên, Zara và H&M không hoàn toàn đứng yên trước vấn đề môi trường. Ở cấp tập đoàn, H&M Group cho biết đã giảm 34,6% lượng phát thải Scope 3 so với năm 2019, trong khi Inditex - tập đoàn mẹ của Zara, báo cáo 47% tổng lượng sợi sử dụng trong sản phẩm năm 2025 đến từ vật liệu tái chế. Tuy nhiên, những cải thiện có thể đo lường trong chuỗi cung ứng là câu chuyện khác với việc hợp tác cùng các nhà thiết kế nổi tiếng để nâng tầm hình ảnh. Sẽ thiếu cơ sở nếu kết luận những màn hợp tác này chỉ nhằm che giấu tác động môi trường, nhưng không thể phủ nhận chúng có khả năng làm thay đổi trọng tâm chú ý của người tiêu dùng. Khi khách hàng mải săn lùng một chiếc váy Galliano, chờ đợi thiết kế Elie Saab hay trầm trồ trước những flagship sang trọng, câu hỏi về nguồn nguyên liệu, vòng đời sản phẩm và quy mô sản xuất có thể dễ dàng bị đẩy xuống hàng thứ yếu. Zara vẫn là Zara, H&M vẫn là H&M, nhưng chỉ cần thay đổi tên tuổi đứng sau thiết kế và câu chuyện được kể, cách công chúng nhìn nhận thương hiệu đã có thể khác đi. Phép màu lớn nhất của những màn hợp tác này có lẽ không phải biến thời trang nhanh thành xa xỉ, mà là khiến người tiêu dùng tạm quên những câu hỏi họ từng đặt ra về thời trang nhanh.